Er staat alweer veel moois op het programma vandaag met een route die van Erfoud recht naar de magie van de Sahara voert. Onderweg bewonderen we oeroude zeefossielen in kleurrijk gesteente, duiken we tussen de geuren en kleuren van de soek in Rissani en luisteren we in Khamlia geboeid naar een miniconcert met opzwepende Gnawa-muziek. Aan het eind van de rit verruilen we asfalt voor woestijnstof en hobbelen we door een leeg en verlaten landschap met de gouden Erg Chebbi-duinen aan een glooiende horizon. Stenen, soeks, ritme en zand, ze vertellen het boeiende verhaal van de geologie, het dagdagelijkse leven en de tradities in dit deel van Marokko.
Van ruwe rots tot blinkende blikvanger
Klokslag halftien, een frisse ochtend onder een strakke pastelblauwe hemel, geen wolkje te bespeuren, bus in en bus uit want onze eerste stop ligt op amper een paar minuten rijden van Hotel Kasbah Tizimi, onze slaapplek van afgelopen nacht. Voor wie niet goed heeft opgelet in de lessen aardrijkskunde: in de vlakke rotsachtige steenwoestijn tussen Erfoud en Rissani ligt de rijkste fossielvoorraad van Marokko begraven. Dé perfecte reden om de parking van ‘Makro Fossiles Kasbah’ op te rijden voor een fascinerend kijkje achter de schermen van een fossielenwerkplaats, inclusief een deskundige uitleg over de soorten fossielen, de vindplaatsen en de werkwijze om van een ruw stuk rots een glimmend voorwerp te maken met ingesloten blinkende blikvangers.
Buiten liggen grote brokken steen die zo op het eerste gezicht niet erg speciaal lijken. Maar schijn bedriegt: binnenin zitten inktvissen, mossels, oesters, zee-egels en andere versteende zeebewoners verstopt. Miljoenen jaren geleden zwommen ze hier rond, lang voordat de Sahara een zee van zand werd. Da’s even slikken: we staan dus naar een stukje eeuwenoude oceaanbodem te kijken!
De uitgehakte stukken rots uit de steengroeves rond Erfoud worden in het atelier door vakmensen verzaagd, geschuurd, geslepen en gepolijst tot er prachtige patronen en fossielen tevoorschijn komen. Wat begon als een onregelmatig stuk gesteente eindigt als een glanzende schaal, onderzetter, waskom, boekensteun of decoratief beeld. De werkplaats gonst van de machines (en van het stof) en een deel van de uitleg gaat verloren in het lawaai maar eigenlijk zijn onze ogen meer geïnteresseerd dan onze oren. Want natuurlijk is er ook een museumachtige toonzaal en een winkel en daar wordt pas goed duidelijk wat een schat aan bijzondere creaties hier gemaakt worden. Nooit gedacht dat geologie zo chic kon zijn! En ja hoor: plots blijken we allemaal een verborgen liefde voor fossielen te hebben. We wijzen, vergelijken en rekenen alvast uit hoeveel kilo er nog in de bagage past en dat is bedroevend minder dan we zouden willen.
Erfoud is dus veel meer dan ‘de poort naar de Sahara’. Hier komen palmbomen, woestijnkleuren en oude stenen moeiteloos samen en dat is waarom dit stadje zeker een bezoek waard is!
Weetjes:
* Makro Fossiles Kashab is een familiebedrijf.
* Wil je graag grote voorwerpen kopen die niet in je bagage passen, dan is internationale verzending mogelijk. Hou er wel rekening mee dat dit wel eens prijzig kan zijn.
Rissani: soek, koffie en een zee van fietsers
Voor we de ‘echte’ woestijn inrijden, maken we een omweg naar Rissani. Behalve het keurig aangelegde Place du Centre en het mooi gerestaureerde en nog steeds bewoonde ksar Abou Am voelt de rest van het stadje verrassend Afrikaans aan: kleurrijk, levendig en heerlijk slordig, van de pittoreske brommerwagentjes ingericht met tapijtjes en fluwelen kussens tot de meer dan schilderachtige soek.
Rissani heeft één van de oudste en meest traditionele soeks in het zuidoosten van Marokko. Rondwandelen tussen de kraampjes is een avontuur op zich. We zien eindeloos veel soorten dadels, bekende en onbekende kruiden gestapeld in keurige piramides, hele bussels groenten uitgestald op jute zakken, een flink ribstuk aan een haakje in de openlucht, een naai-atelier met kleurrijke stoffen, emmers en sandalen gemaakt van autobanden, een stoel voor wie moe wordt en een ladder voor wie wil klimmen. Verkopers roepen - hoor ik daar nu iemand zeggen ‘kijken, kijken, niet kopen’ – brommertjes zoeven voorbij en ezelskarren passeren in hun eigen rustige tempo. Kijk ook eens naar omhoog waar schaduwdaken van gevlochten palmvezels of van bamboe zorgen voor een artistiek lichtspel in de smalle straatjes.
Maar wat vooral opvalt in Rissani zijn de fietsers. Ze duiken echt overal op, in alle mogelijke maten, kleuren en vormen. Het is alsof Rissani zijn eigen Ronde van Frankrijk organiseert maar dan met manden en kratten en boodschappentassen.
Het laat een behoorlijke indruk na, al die chaos en al dat lawaai, en een koffiepauze in Café Restaurant Ziz Palace is dan ook meer dan welkom. Bedenk voor je Rissani dag wuift of er nog cash of snacks of drankjes nodig zijn. Verderop is er enkel nog de grote verlatenheid zonder bankautomaten en zonder winkels. Dat wordt meteen duidelijk als we door het busraampje naar een landschap staren, plat als een pannenkoek, vol grijzige en zandkleurige tinten waarin de eerste dromedarissen verschijnen, op zoek naar een minuscule pluk groen.
Weetje: De stad was ooit de hoofdstad van de Tafilalet regio en was een belangrijke halteplaats voor handelskaravanen die van en naar Noord-Marokko en de Sahara trokken.
Van Gwana-ritmes naar gouden duinen
Van Rissani gaat de reisweg in één lange rechte lijn over de R702 naar Merzouga, waar je letterlijk aan de rand van de Sahara staat. Toch stoppen we niet in dit zanddorpje dat omringd wordt door tentenkampen en leeft van avontuurlijke tochten richting de woestijn. De rijen quads en buggy’s en de bordjes met desert tours, camel trek en sandboarding zijn niet te tellen.
Onze bestemming ligt 7 km verder, noemt Khamlia, is piepklein en geloof me, dit is haast een verplichte stop. Hier proeven we in wegrestaurant Nora onze eerste Berberpizza en trekken we in de volle middaghitte te voet door het woestijnstof naar Dar Ganaoua Bambara, waar de ritmische klanken en meeslepende zang van authentieke, traditionele Gnawa-muziek ons vanaf de eerste noot meevoeren naar een andere wereld. Ik had in dat kleine lokaaltje nog heel lang kunnen zitten en luisteren en wegdromen.
Er staat echter nog een laatste avontuurlijke rit op het menu van zo’n 40 minuten dwars door de woestijn. Geen straten, geen stoepen, geen verkeersborden of verkeerslichten, alleen vage bandensporen in het zand en de al even vage hoop dat de chauffeur zijn weg weet te vinden tussen alle zandkorrels door. Lange kuddes dromedarissen schuifelen voorbij, begeleid door bedoeïenen, terwijl het landschap steeds weidser en stiller wordt.
En dan verschijnen ze: de eerste duinen van Erg Chebbi, die langzaam uitgroeien tot goudkleurige zandreuzen. Uiteindelijk duikt ook ons hotel op, aan de voet van die indrukwekkende duinen — een aankomst met een uitzicht dat alle hitte, stof en hobbelige kilometers in één klap doet vergeten.
Weetjes:
* Merzouga betekent het einde van de asfalt- en gravelwegen; vanaf hier lopen enkel nog zandsporen de woestijn in.
* De inwoners van Khamlia stammen rechtstreeks af van slaven uit de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara (Mali, Soedan, Niger …). Zij werden eeuwen geleden ontvoerd, verkocht en naar Noord-Afrika gebracht.
* De traditionele Gnawa-muziek werd in 2019 door UNESCO erkend als immaterieel erfgoed. De muzikanten gebruiken ijzeren castagnetten, een trommel en een soort van middeleeuws snaarinstrument of luit.
* Per dromedariskudde is er slechts 1 mannetjesdier.
Erg Chebbi: een klim naar de zonsondergang
Wanneer de grootste middaghitte wat afneemt, trek ik eropuit, naar het dakterras van onze hotelkamer voor een genietmomentje met een perfect uitkijkpunt op die fotogenieke Erg Chebbi-duinen. Als geschilderde gele zandheuvels in een glooiende woestijnzee liggen ze mooi te wezen onder een blauwe hemel met witte schapenwolkjes. Aan de andere kant van het terras ligt een uitgestrekte vlakte met enkele spaarzame palmen en struiken, een schril contrast met het duinengebied. Echt stil is het hier niet, en dat is jammer want behalve de vogeltjes en de duiven hoor je het storende geraas van quads en motors en buggy’s op hun stoere tocht door het zand.
Vastbesloten om het beste plekje voor de zonsondergang te vinden, beginnen we al om 19.00 uur aan de klim naar boven, naar één van de hoge duintoppen, ruim 3 kwartier voor de zon om 19.48 uur ondergaat. Elke stap in het losse zand kost nét wat meer moeite dan gedacht, en die hoge duin die van beneden zo haalbaar lijkt, blijkt onderweg plots verdacht veel verder en hoger. Maar we geven niet op en met schoenen vol zand en hijgend en piepend klauteren we verder om uiteindelijk beloond te worden met een uitzicht om U tegen te zeggen: golvende, goudkleurige duinen overal om ons heen, zonder begin en zonder einde.
En dan zakt de zon traag naar de horizon en kleurt het zand en de lucht van goud naar warm oranje naar zachtroze. Even wordt het helemaal stil — alleen de wind beweegt en tekent nieuwe lijnen in het zand.
Maar ik moet eerlijk toegeven dat het hoogtepunt van de dag een beetje teleurstellend is want enkele wolken komen op het spannendste moment ongegeneerd voor de zon hangen!
Toch blijft het een betoverend beeld en een onvergetelijke ervaring en iedereen zou het minstens 1 keer in z’n leven moeten beleven: een zonsondergang in de woestijn. Zet het op je bucketlist want het is pure magie!
Weetje: Erg Chebbi is een (ongeveer) 28 km lang en (ongeveer) 9 km breed duinengebied in de omgeving van Merzouga, aan de rand van de Sahara. Je vindt er de hoogste (tot 150 m hoog) vrijstaande duinen van Marokko. De naam betekent ‘plek van het zand’.
Praktische info
🌎Reis georganiseerd door reisorganisatie 'Koning Aap' (https://koningaap.be/)
🚐 Vervoer ter plaatse met minibus en chauffeur van 'New Express Maroc Tours' - Agadir
🏁 Afstand Erfoud tot Merzouga en Erg Chebbi met omweg via Rissani en Khamlia: +/- 95 km via N17, R702, P7111 en een naamloze woestijnweg
🛌 Overnachting in Merzouga in Hotel Yasmina – Errachidia – afrit P7111 naar naamloze woestijnweg - fantastisch hotel gelegen in de woestijn met schitterend uitzicht op de zandheuvels en dromedariskuddes aan de ingang. Met zwembad, terras, kamer met dakterras, restaurant en bar. Traditioneel Marokkaanse inrichting
🍽 Koffiestop: café restaurant Ziz Palace – gelegen aan de R702 buiten het centrum van Rissani
🍽 Lunch: Restaurant Nora - Route de Taouz, Khamlia (Merzouga) - een populair traditioneel restaurant met als specialiteit de Berberpizza (een platbrood gevuld met gekruid gehakt, vergelijkbaar met de Italiaanse calzone) – een 3-gangenmenu (rijst met paprikasaus, Berberpizza, fruit en een grote fles water) kost je 90 dirham of omgerekend zo’n 9 €
🍽 Diner in Hotel Yasmina zelf met uitgebreid koud en warm buffet
📌 Macro Fossiles Kasbah: N17 – Erfoud
📌Rissani – Place du Centre met centre culturel, ksar Abou Am en soek
📌Dar Gnaoua Bambara Khamlia - Route de Taouz
Reactie plaatsen
Reacties