Zin in een wandeling boordevol afwisseling, historische plekjes en magnifieke natuur? Dan is etappe 17 van het Pieterpad – van Millingen aan de Rijn naar Groesbeek – beslist een aanrader. Na zo’n 18 km stappen langs oude Rijngeulen, monumentale boerderijen en charmante dorpjes kunnen we dat alleen maar beamen. Van de karakteristieke rivierenlandschappen tot de beboste hellingen van de Duivelsberg, we gaan een prachtig stuk van Nederland én een ietsiepietsie beetje Duitsland te voet ontdekken!

Millingen aan de Rijn en het rivierenlandschap  

De dag begint in een schoongespoeld Millingen aan de Rijn. Na een nacht vol regenbuien kijken we naar een droge ochtend met voorzichtige veegjes blauw tussen de grijze uitwaaierende wolken. Da’s mooi en zo hebben we die regenjas ook vandaag niet nodig.   

Net uit de douche en daar is onze lieve gastvrouw al, de handen vol met wat weer een lekker en uitgebreide ontbijt wordt van vers fruitsap, koffie, eitjes, broodjes, kaas, confituur en appel- en perenstroop. Genoeg om er nog een smakelijk lunchpakketje van te maken.

Na een uitgebreid afscheid van ons fijn gastgezin gaan we op pad. Weegt die rugzak na 3 Pieterpad-etappes echt minder of went het zo snel, om en bij de 11 kilo op je rug?

De buitenwijken van Millingen aan de Rijn worden op dit vroege uur langzaam wakker en in de straten is het vrij rustig. Weekend en zelfs het speelplein aan de lagere school staat er leeg bij. We lopen het dorp uit over de Hoefseweg waar het grastapijt van de sportvelden geplaagd wordt door kleine voetballende voetjes. De weg, die pal op de grens met Duitsland ligt, verandert van asfaltweg in onverharde weg. Het eindeloze zicht op maïsvelden en akkers wordt strak afgeboord met rijen dikke boomstammen. We worden direct ondergedompeld in het typische rivierenlandschap van de Duffelt, een lage overstromingsvlakte die zo’n 200.000 jaar geleden (tijdens de voorlaatste ijstijd) werd gevormd door het smeltwater van de ijskap. 

Nu wordt de natuur er gedicteerd door oude slingerende Rijngeulen, bochtige wegen, knotwilgen en hagen. Een unieke landschap en een paradijs voor vogels, planten en wandelaars.

Bij B&B ‘Homüschemühl’ (een vroegere Duitse boerderij) doet de kunst in de tuin ons vertragen. Bijna gemist, de goedgekozen quote van Goethe op de muur van de schuur: 'Nur wo man zu Fuß war, war man wirklich ...' We zijn het er volkomen mee eens en ons vrolijk gebabbel wordt een serieus gesprek over hoe anders je een land of streek ervaart als je er te voet doortrekt. Je ziet meer, je beleeft meer en loopt letterlijk in het moment want gas geven op 2 voeten zit er niet in!  

We wandelen hier op een grenspunt met de ene straat in Keeken op Duits grondgebied en de andere straat in Millingen aan de Rijn op Nederlandse bodem. Gewoon de bocht om, op slechts enkele passen van elkaar en toch gelijk een andere taal, een andere cultuur.

Een kaarsrecht asfaltbaantje brengt ons langs ‘De Zeelandsche Hof’, een terpboerderij uit 1850, hoog en droog gelegen op een heuveltje zodat ie geen natte voeten krijgt. Tot 2 jaar geleden kon je er kamperen of overnachten in een trekkershut. Nu staat er een bordje: camping gesloten.   

Net wanneer al die asfalt ons begint te vervelen, krijgen we een grasweggetje kadoo met aan de ene kant het slootje de Zeelandsche Watering en aan de andere kant uitgestrekte velden in een bloemenkader van kleurrijke cosmea. Een prima plek om even stil te staan, je hoofd leeg te maken en te genieten van het uitzicht – vergeet dus niet af en toe achterom te kijken! Een paar Pieterpad-wandeldames koersen ons in sneltempo voorbij. Wij hebben geen haast. Wij willen zien en voelen en ruiken!

Een smal zandpad op, een wankel bruggetje over, een grenspaal gepasseerd, Millingen aan de Rijn achter ons, de Nederlandse maïsvelden en weiden vol koeien voor ons en sombere luchten boven ons.

De Plezenburg: monumentale boerderij met karakter

De ‘Groene Straat’ doet zijn naam eer aan tussen hoge populieren en een fikse meidoornstruik vol rode besjes. Aan het eind van het zandpad staat een bankje op ons te wachten, omsingeld door een vlak polderland dat grenzeloos doorloopt tot aan de horizon. Terug op stap duikt langs de lange rechte en saaie asfaltweg opeens een imposante boerderij op: de Plezenburg. Deze monumentale terpboerderij uit 1810 (toen deze streek nog Pruisische eigendom was) is een rijksmonument én een echte blikvanger met haar traditionele bouwstijl en pittoreske ligging tussen de velden. Je kan ze niet missen, de boerderij steekt immers met kop en schouders boven alles uit op één van hoogste terpen (*) in de streek. De sfeer van het boerenleven van vroeger is een fotostop waard.

(*) terp = opgehoogde grond of heuveltje in overstromingsgebied

Leuth en Zyfflich: dorpjes met charme

Na de Plezenburg is er nog meer leuks te zien, net voor we de bebouwde kom van het dorpje Leuth binnenwandelen: op een hoge lantaarnpaal zit een ooievaar op z’n nest en ook dat tafereel verdient om voor eeuwig vastgelegd te worden. We nemen meteen ook een snackpauze al is het hier te winderig om lang te blijven kijken naar meneertje of mevrouwtje ooievaar.

Met een paar bochten voert de route door het dorpje Leuth, langs vriendelijke boerderijhuizen die samen met de kerk de verwoesting tijdens WO II hebben overleefd. De rest van Leuth sneuvelde bij hevige bombardementen en werd volledig heropgebouwd in de naoorlogse periode.    

Een pannenkoekenhuis en een terras vol pieterpadders, een voetpad aan de rand van een drukke doorgaande weg, Leuth oogt keurig en eigentijds maar we ruilen wat graag de Kapitteldijk en de bewoonde wereld voor de waterplassen en het rietmoeras van de Ooijsche Graaf, een oude meander van de rivier de Waal en 'Natura 2000'-gebied.

Tussen het struikgewas piept de markering van een andere langeafstandswandeling: de camino-schelp en de pelgrimsweg naar Santiago brengen mij terug naar de fijne momenten van oktober 2022.

Aan de overkant van de dijk steken we via een bruggetje de Hauptwässerung over, een kanaaltje op Duitse bodem. We zijn allang de tel kwijt want het traject switcht heen en weer tussen Nederland en Duitsland. De blauwe reiger langs de waterkant is niet geïnteresseerd in grenzen, hij is op zoek naar een lekker vishapje. Nog geen minuut later hopt een grote groene sabelsprinkhaan met ons mee maar al snel zoekt het felgekleurde insect ander gezelschap.

Een bochtig straatje leidt naar het centrum van Zyfflich, net over de Duitse grens. Al doen de vele Nederlandse nummerplaten anders vermoeden. Zyfflich heeft aan de moeë Pieterpad-wandelaars gedacht want die kunnen op het dorpsplein een rustpauze inlassen op de bankjes of aan de picknicktafels voor ze verder trekken.

Dan volgt een lange rechte dijk het dorp uit: de Querdamm, gebouwd in 1854 op de landsgrens tegen de wateroverlast vanuit de rivier de Waal. Halfweg de Querdamm stoppen we voor een lunchpauze want er kan niks tippen aan eten op een bankje in de natuur. Tussen de boterhammen en de banaan door helpen we 2  oude dametjes met een bemodderde niet-meer-rijdende fiets.

Dan gaat het in één trek door naar het Wylermeer, een oude Rijnstrang die grensoverschrijdend en dus half Duits en half Nederlands is. Over een smal boogbruggetje belanden we aan de overkant van het meer waar een hoge witte wegwijzer opvalt in het groen. De mooie woorden ‘Laat vriendschap heelen, wat grenzen verdeelen’ zijn perfect in deze omgeving waar onze linker- en onze rechtervoet zo maar in een verschillend land kunnen terechtkomen maar toch warm en hecht bij elkaar horen.

Een schaduwrijk paadje, de blauwe besjes van een sleedoornstruik, de zon die een glinsterstraal door de boomtakken tovert, zilveren schaduwen op roerloos water … dit kleine maar fotogenieke plekje is een feest voor onze camera!   

De Duivelsberg: klimmen en dalen

Via een klaphek verlaten we de omgeving van het Wylermeer en aan de overkant van rijksweg N325 volgt het letterlijke (en misschien ook wel figuurlijke) hoogtepunt van deze etappe: de Duivelsberg. Dit natuurgebied aan de rand van het plaatsje Beek is een echte openbaring voor wandelaars die van een beetje uitdaging houden. Steile paden kruipen door dichte bossen omhoog naar panoramische uitzichtspunten met het landschap aan je voeten.

Niet spectaculair hoog, slechts 75,9 m, en toch heeft de Duivelsberg een indrukwekkende geschiedenis. Die begint in de Romeinse tijd als uitkijkpunt en is waarschijnlijk in de middeleeuwen een offerplaats voor heksen geweest. In 1012 liet Graaf Balderik op de heuvel een dubbele motte of versterkte burcht bouwen, de Mergelpe. Wat volgt is een behoorlijk fascinerend en duister verhaal (of legende?) van een trotse en machtige gravin die haar graaf meesleurde in allerlei conflicten om haar vaders erfenis in te pikken ten nadele van haar vrome zus/kloosterabdis. Verdachte vergiftigingen en overlijdens, overvallen en moorden … het bracht Graaf Balderik en Gravin Adela geen happy end. Ze eindigden eenzaam en berooid.

De waarheid? Die rust ongestoord op hun Duivelsberg of misschien werd ze diep begraven in het 125 ha grote natuurreservaat dat nu druk is met pieterpadders, wandelende oma’s en opa’s en gezinnetjes met huppelende kindertjes, op zoek naar de mooiste herfstbladeren en de dikste kastanjes.

De wandeling naar de top begint bij een kabbelend beekje dat rustig de helling afdaalt. Meteen daarna gaan we al lekker klimmen, langs aarden traptreden omringd door zacht paarse reuzenbalsemien, over slootjes en smalle loopplanken en dikke boomwortels. De beuken en tamme kastanjes langs de kronkelende paadjes zijn gigagroot en honderden jaren oud. Een machtig zicht!

En het wordt nog beter als we, lichtjes buiten adem en hijgend en zwetend (ik) na een forse klim, het hoogste punt bereiken dat helemaal ingepalmd is door weelderige varens in alle mogelijke herfstkleuren. Een fluogroen rupsje wil ook graag naar boven om te genieten van de schitterende vergezichten!   

Na de inspanning nood aan wat ontspanning? Dan zit je bij pannenkoekenrestaurant ‘De Duivelsberg’ op het juiste adres.  

Voorbij het terras van het pannenkoekenrestaurant dalen we de Duivelsberg weer af, kruisen een asfaltbaan om aan de overkant opnieuw een bospad in te slaan. En ook deze keer wordt het stevig klimmen en hindernis klauteren met een al even stevige afdaling. We stappen door het historische gebied van ‘Het Bos van Nederrijk’, een heerlijke verrassing met dichte beukenbossen aan de ene kant en glooiende weiden aan de andere kant.    

Groesbeek: een eindpunt in de regen

Op weg naar Groesbeek voert de route ons nog over een laatste steil en hobbelig paadje en dan volgt een gemakkelijke veldweg tussen de akkers en de weilanden door. Ongehaast slenteren we langs de Canadese Begraafplaats, met zijn 2.600 graven een trieste herinnering aan de gesneuvelde soldaten van WO II. Op de kruising van de veldweg met een asfaltbaan, duikt aan de overkant het erf op van minicamping ‘De Hoge Hof’, een werkend melkveebedrijf dat sinds 1880 van vader op zoon overgaat en vandaag de eindbestemming is van onze Pieterpad-etappe nummer 17.

Na een ietwat chaotische kennismaking en rondleiding laten we in ons trekkershutje alle indrukken van deze afwisselende dag bezinken. Wandelschoenen gaan uit, koffietje wordt gemaakt, was gaat in de wasmachine, stof en zweet blijven achter in de douche.

Als we in de late namiddag, op geleende fietsen, een uitstapje maken richting Groesbeek-centrum worden we achtervolgd door donkere regenwolken. Over de 3 km ‘heuvelachtige’ Zevenheuvelweg rijden we, net voor de fikse bui, het dorp in. We zoeken een eethuisje (Eethuis Groesbeek voldoet prima aan onze verwachtingen), doen snel wat boodschappen voor ontbijt en lunch van de volgende stapdag (op de camping is geen winkel) en … belanden in een gietende regenvlaag. Nu maar hopen dat alle natte spullen in de vochtige trekkershut droog zijn tegen de volgende ochtend.

’s Avonds schildert het late zonlicht voor onze ogen een onwerkelijk landschap in levendige kleuren. Een gedroomde dagafsluiter en net die kleine dingetjes maken achteraf de meest onvergetelijke herinneringen!

De route van Millingen aan de Rijn naar Groesbeek leid je niet alleen door bossen en over heuvels maar ook langs verhalen, vrolijke babbels, vriendelijke ontmoetingen en prachtige uitzichten. Op het einde van deze etappe, besef je dat wandelen niet alleen draait om de bestemming maar ook om alles wat je onderweg tegenkomt. Deze Pieterpad-etappe heeft weer eens bewezen dat Nederland verrassend mooi is, zelfs op plekken waar je het misschien niet direct verwacht.

Groetjes van 2 wandelaars en tot de volgende etappe, want de wandelkriebels zijn nog lang niet weg!

Handige tips voor deze etappe

• Trek goede wandelschoenen aan – je zult ze nodig hebben! Op de Duivelsberg kan het modderig zijn, zeker in natte periodes. Een waterdichte jas is eveneens aan te raden.
• Horeca onderweg: In Leuth, Zyfflich en bij de Duivelsberg zijn gezellige plekjes voor koffie of een pannenkoek.
• Ook nu weer wordt de route goed aangegeven met de wit-rode pieterpad-markeringen. Volg ze, maar neem altijd een routeboekje of GPS mee voor de zekerheid.

Handige info voor deze etappe

💒 Overnachting Groesbeek: Trekkershut op Minicamping De Hoge Hof - Derdebaan 14, Groesbeek

Voorzieningen: koelkast, koffiezet, waterkoker / gemeenschappelijke keuken en douches

🏁 Startpunt etappe: Heerbaan 115, Millingen ad Rijn (gemeentehuis)  / op 750 m van ons logeeradres

🏁 Eindpunt etappe: Dorpsstraat 32, Groesbeek  / op 2,6 km van ons logeeradres

(Pieterpad-gids deel 2 – etappe 17)

🥾 Totale wandelafstand 18,32 km (inbegrepen 750 m van logeeradres naar startpunt etappe)

⌚ Totale wandeltijd 4,17 uur (pauzes en lunch niet meegerekend)

🍽 Avondmaal: Eethuis Groesbeek - Burgemeester Ottenhoffstraat 2, Groesbeek (zeer uitgebreide menukaart aan zeer democratische prijzen)