Nog steeds op roadtrip door het zuiden van Marokko, nog steeds in Tinghir waar de ochtendkoffie op het terras van Hotel Saghro geserveerd wordt met een extraatje: een magnifiek zicht op de Todravallei met zijn groene palmoases omringd door de zachtgele lemen gevels van de oude kasbahs tegen een achtergrond van kale bergruggen. Een mens kan zich geen mooier begin van een woensdag in april wensen. En de rest van de dag ziet er al even veelbelovend uit. Op het menu staan rode rotswanden, een kabbelend riviertje, een vallei en een oase en dat alles onder de noemer ‘Todra’ of ‘Todgha’ zoals dit indrukwekkend gebied ook genoemd wordt.
Halftien, tijd om de rugzak te pakken, de zonnebril op te zetten, ons vertrouwde plekje in de bus op te zoeken en klaar zijn we voor een nieuw avontuur dat amper 15 km verderop ligt.
Rotswanden met grootheidswaan
Prachtige vergezichten, stoffige gehuchtjes, landschappen die wisselen van diepgroen naar bleekgeel en warm roodbruin en Atlasbergen gehuld in een mistige sluier … de R703 is een plezier voor ons toeristisch oog (en voor onze camera). We rijden voorbij oude kasbah’s, sommige nog bewoond, andere verlaten om plaats te maken voor moderne appartementen en eengezinswoningen die minder groot en minder duur in onderhoud zijn dan de traditionele woonvorm. En niet elk jong koppel wil zijn getrouwd leven beginnen in het zicht van moeder en vader en oma en opa en een hele rits tantes en nonkels en neven en nichten!
Op kleine stopplaatsen langs de weg staan verkopers met sjaaltjes in alle kleuren van de regenboog. Leuk en mooi en goedkoop maar nu even geen tijd voor een souvenirtje. Wij zijn op een missie richting wat vaak omschreven wordt als het meest spectaculaire natuurverschijnsel in Zuid-Marokko. Links en rechts door de busraampjes zien we al grillige rotsen opduiken maar dat zijn kleine kabouters, volkomen onbeduidend in vergelijking met de loodrechte rotswanden die plotseling verschijnen en hoog boven ons uitsteken. Beneden slingert de weg over een bruggetje en langs traag stromend helder water. We staan voor de Todrakloof, een smalle en diepe kloof of canyon op 1.800 m hoogte in de oostelijke uitlopers van de Hoge Atlas, miljoenen jaren geleden uitgesleten door de Todrarivier, toen nog een woeste bergrivier, nu een magere stroompje dat rustig over de keienbodem van de kloof kabbelt.
Met een lengte van zo’n 40 km, een spectaculaire deel dat amper 600 m lang en op sommige plaatsen slechts 10 m breed is, steile rotswanden die tot een hoogte van 300 m reiken, is de Todrakloof op z’n zachts gezegd een fascinerend fenomeen.
De bus laadt ons uit aan de ingang van de kloof waar bescheiden hotelletjes, eethuisjes en souvenirkraampjes zich koesteren in de gloed van de roodbruine rotsen. Met elke stap die we door de kloof wandelen, voelen we ons kleiner worden … net of Alice in een vreemd Wonderland is beland tussen surrealistisch natuurgeweld dat amper in het schermpje van een telefooncamera past.
We lopen tussen niet te bevatten hoge rotsformaties van een dramatische schoonheid en willen elke centimeter vastleggen voor het thuisfront. Alsof we door een betoverde tunnel wandelen veranderen de wanden van de kloof na elke bocht van kleur, een palet van bleekgeel naar okergeel en van roestbruin naar kaneelbruin … een spelletje licht en schaduw van de zonnestralen die het niet makkelijk hebben in deze adembenemende omgeving.
Aan de ene kant van de weg staan souvenirkraampjes waar Berbers hun handenarbeid verkopen (of toch ‘Made in China’?), aan de overkant wacht een zwaarbeladen ezel op z’n baasje. Zwarte geiten met geitenhoeder scharrelen langs de droge rivieroever, 3 ezels op een rij sukkelen onverstoord verder en de oude Berbervrouw brengt haar bepakte ezel naar huis. Een inham in de rotsen dient als caféterras. Het Kasbah Hotel Les Roches staat er verlaten bij, gesloten omdat vallende stukken rots en aardverschuivingen een deel van het gebouw beschadigd hebben.
Er is links en rechts zoveel te zien en te beleven. Er gebeurt van alles. Het is druk druk en roepende verkopers en bedelende vrouwen vragen je aandacht. Je zou haast vergeten om ook omhoog te kijken. Niet bevorderlijk voor je nekspieren en de hemel lijkt eindeloos ver maar fascinerend is het uitzicht zeker!
Waar de kloof breder uitloopt, hangen avontuurlijke zielen te bengelen aan touwen tegen de verticale rotswanden aan. Blijkbaar is de Todrakloof één van de toplocaties voor klimmers in Noord-Afrika, met honderden klimroutes, van simpele voor beginners tot uitdagende voor gevorderden. Ze noemen het hier ‘Vertical Rock Climbing’ … alleen geschikt voor mensen zonder hoogtevrees!
Ook boven op de rotsen kan gewandeld worden. Wie het plateaulandschap wil ontdekken, neemt aan de parking de betonnen trap naar omhoog waar een wandelroute begint. De geitjes wijzen de weg! Maar een hike-tocht de hoogte in staat niet op ons programma. Na alle kale rotsen en droge keienbodems willen wij heel graag gaan stappen in het groen, in het natuurreservaat bekend onder de naam ‘Palmeraie de Tinghir’.
Weetjes:
* De totale lengte van de Todrakloof is ongeveer 40 km, gemeten vanaf het beginpunt net buiten het stadje Tinghir tot het eindpunt verder naar het noorden, dieper de bergen in langs afgelegen Berberdorpjes zoals Tamtatoucht. Het meest toeristische deel van de kloof vind je op 15 km van Tinghir langs de R703.
* De toegang tot de kloof is gratis. De weg door de kloof is vlak en geasfalteerd - dus ook geschikt voor minder mobiele bezoekers - en is breed genoeg om er met een auto, camper of busje door te rijden.
* De Todrakloof is een geliefde toeristische bestemming. Het is een drukke plek met toeristengroepen inclusief gids en kleine touringcars. Ga vroeg om de grootste drukte te vermijden.
Palmen, paadjes en verdwalen
Op de terugweg naar Tinghir via de R703 stoppen we aan ‘Hotel Kasbah Les Roches Todra’ waar een uitwaaierende Todrarivier vandaag dienst doet als dorpswassalon, een onverwacht inkijkje in het dagelijkse leven van de valleibewoners. Onbewust van het groepje fotograferende toeristen worden ze volledig opgeslokt door hun eigen realiteit. Er wordt geschrobd en gespoeld en op grote keien langs de oever liggen tapijten en dekens en tafelkleden te drogen in de warme middagzon, een gratis maar efficiënte droogtrommel.
Waar een stenen bruggetje de rivier oversteekt, nemen we aan de rechterkant van de weg een trap en een pad naar beneden. We trekken de palmvallei in want Tinghir betekent niet alleen Todrakloof maar ook palmoase en laat die van Tinghir nu net één van de grootste zijn van Zuid-Marokko. De palmeraie slingert zich als een breed groen lint van bijna 30 km door de Todravallei, op de voet gevolgd door de Todrarivier terwijl onderweg een landschap uitgetekend wordt dat je mee terugneemt in de tijd. Hier vind je geen grote boerderijen of zware landbouwmachines, geen moderne stallingen of schuren, geen eindeloze velden. De oase verrast ons met lemen huisjes en stalletjes zonder dak, eeuwenoude irrigatiekanalen die de vallei van water voorzien, ezeltjes die de oogst van de dag vervoeren, Berbervrouwen die kruiden plukken, boeren die hun akkers bewerken waarop tarwe, gerst, luzerne, maïs en allerlei groenten worden gekweekt en koereigers die in een waterplas een maaltje bijeen scharrelen. De vijgen zijn nog groen, de klaprozen dieprood en de woestijnviolier lichtpaars. De sfeer is magisch en vredig en het contrast met de kale bergen rondom de vallei is bijna onwerkelijk..
Tussen de dadelpalmen, olijf- en bananenbomen, granaatappels, vijgen- en amandelbomen kronkelt een wirwar van smalle paden en we beginnen zelfverzekerd aan onze wandeling want Youssef (onze gids) kent de weg! We hebben alleen geen scenario voorzien waarin een grote gele graafmachine, een hoop rioolbuizen en een paar werkmannen de weg versperren. De alternatieve route die we kiezen, eindigt in een compleet hindernissenparcours. We klauteren omhoog en weer omlaag, duiken glijdend door een dicht rietveld en kruisen de rivier waar zandzakken als stapstenen ons naar de overkant helpen. Een extra avontuur en een onvergetelijke ervaring in een authentiek decor!
Nietsdoen op hoog niveau
Na al dat rijden, wandelen, klimmen en spontane omwegen nemen, is een middag op het terras aan het hotelzwembad geen luxe maar een welkome rustpauze. Een tafeltje en een gemakkelijke stoel, een drankje en een goed boek … met uitzicht op de bergen dobber ik door de namiddag. De zon zakt langzaam, de tegels gloeien en het grootste dilemma is waar zullen we vanavond eens gaan eten. De keuze valt op het klein familierestaurant 'Asma' aan de andere kant van de heuvel met zicht op alweer een traditionele kasbah. Een gezellige babbel met het restaurantpersoneel, een wandeling omhoog en omlaag langs een andere vervallen kasbah (er zijn er minstens 3 in Tinghir), een warme wind, een muziekje, zachte stemmen op de achtergrond en lichtjes beneden in het stadje .… een perfecte lente-avond in Marokko!
Praktische info
🌎Reis georganiseerd door reisorganisatie 'Koning Aap' (https://koningaap.be/)
🚐 Vervoer ter plaatse met minibus en chauffeur van 'New Express Maroc Tours' - Agadir
🏁 Afstand Tinghir - Hotel Saghro tot de Todrakloof: +/- 15 km via R703
🛌 Overnachting in Tinghir Hotel Saghro (adres: Avenue des FAR, BP46) - fantastische ligging met uitzicht over de stad, de palmbomen, de Todravallei en de Hoge Atlas – zicht op de oude Kasbah El Glaoui - buitenzwembad – ontbijtterras – kamer met balkon – restaurant - traditioneel Marokkaanse inrichting
🍽 Lunch gekocht in een buurtsupermarktje in het centrum van Tinghir
🍽 Diner in Restaurant Asma – Tinghir (in een zijstraat van de RN12, ook wel Gorge Toudra Road genoemd): simpel, rustig, goedkoop, buitenterras met zicht op de oude kasbah – leuke babbel met het personeel
📌Todrakloof - gelegen op 15 km van Tinghir – ingang van de kloof langs de R703 – inkom gratis
📌Palmeraie de Tinghir – te bereiken langs een wandelpad aan de R703 ter hoogte van Hotel Kasbah Les Roches Todra – inkom gratis – paden niet geschikt voor minder mobiele bezoekers
Reactie plaatsen
Reacties