Welkom in Marokko: een land waar de bergen sneeuwkappen dragen, de woestijn ’s nachts de airco nadoet en waar je neus binnen vijf minuten een abonnement neemt op kruidengeuren. Een rondreis door dit fascinerende land leidt je over paden vol tegenstellingen, van traditionele Amazigh (Berber) dorpen naar historische koningssteden, van de hoogste bergketen van Noord-Afrika naar de Sahara-oases. In de volgende ‘van dag tot dag’-verhalen neem ik je mee langs moskeeën en medina’s, langs kamelen en kasba’s, langs soeks en saffraanvelden, langs riads en Romeinse ruïnes en langs ontelbare andere highlights die een roadtrip van 3 weken door het land van 1001 geuren en kleuren omtoverden tot een onvergetelijk avontuur. Pak snel een (virtuele) zoete muntthee, lees en geniet mee.
Marokkaanse geschiedenis: een tijdreis in zakformaat
Marokko is al eeuwen een kruispunt van culturen met Amazighwortels en een Romeinse bezetting daterend van voor onze tijdrekening, Arabische invloeden en de komst van de Islam vanaf de 7e eeuw, opeenvolgende inheemse dynastieën die koningssteden als Fès en Marrakech en een indrukwekkende architectuur achterlieten, en tenslotte Europese sporen met Spaanse en Portugese veroveringen aan het eind van de 15e eeuw en de oprichting van een Frans protectoraat bij het begin van de 20e eeuw.
Spanje was er als de kippen bij om een stukje mee te pikken van de Marokkaanse koek en kreeg het noorden met de Rif en het verre zuiden met Tarfaya. Het onafhankelijke sultanaat ‘Marokko’ werd een verdeeld land dat al snel in opstand kwam tegen de koloniale overheersing. De Rif-oorlog werd na jarenlange gevechten echter een fiasco en de oprichting van een onafhankelijkheidspartij werd door de Fransen beantwoord met de verbanning van sultan Mohammed V. Onder druk van massale volksopstanden, de Verenigde Naties die zich gingen moeien in het conflict en de grote dekolonisatiegolf na WO II werd Marokko uiteindelijk in 1956 onafhankelijk van Frankrijk en Spanje (met uitzondering van de Spaanse enclaves Ceuta en Mellila).
Vandaag is ‘al-Maghrib’ of ‘het Westen’ of officieel het Koninkrijk Marokko een constitutionele monarchie met Mohammed VI (de kleinzoon van Mohammed V) als koning.
De boeiende Marokkaanse geschiedenis met zijn vele historische lagen en zijn mengelmoes aan invloeden heeft - jaar na jaar, eeuw na eeuw - het uitzicht van het dagdagelijkse leven gevormd en het verklaart waarom je in één straat een middeleeuwse medina, een art-decogebouw, een bakkerij die stokbrood en croissants verkoopt en een hippe koffiebar kan tegenkomen — of hoe je in dit land kan tijdreizen zonder de tijdsmachine uit ‘Back to the Future’.
Marokkaanse geografie: van oceaanbries tot Saharastof
Marokko ligt in het noordwesten van Afrika, slechts gescheiden van Europa door de Straat van Gibraltar, een streep water die op het smalste punt nauwelijks 14 km breed is. Met zowel de Atlantische Oceaan als de Middellandse Zee als ‘achtertuin’ heeft het land een kustlijn van 1.835 km waar kleurrijke vissersdorpjes, brede zandstranden en de beste surfersgolven elkaar afwisselen. Aan de rand van de Saharawoestijn wandelen metershoge zandduinen en groene oases je tegemoet. Voeg daar het Rif- en het Atlasgebergte aan toe met unieke ceder- en dennenbossen, diepe rivierkloven, hoge bergpassen en besneeuwde toppen, en je krijgt een land dat elke dag een ander decor kan serveren. De hoogste pieken krijgen in de winter een schilderachtige witte laag terwijl op datzelfde moment een dadeloase staat te glunderen in de zachte zonneschijn.
In het rijtje aardrijkskundige gegevens staat dat Marokko in het oosten grenst aan Algerije, een grens die echter sinds 1994 hermetisch gesloten is. In het zuidwesten wordt de grens theoretisch gevormd door de Westelijke Sahara (een vroegere Spaanse kolonie), al is dat een twistpunt want zowel Marokko als de Sahrawi Arabische Democratische Republiek (SADR) claimen dit enorme woestijngebied. Zolang het conflict niet opgelost is, Marokko het grootste deel ervan bezet houdt en bestuurt, zou je kunnen stellen dat de zuidgrens gevormd wordt door Mauritanië.
Marokko heeft een oppervlakte van 446.550 km² (je stopt er 14,5 keer België in!) en telt bijna 38,8 miljoen inwoners. De hoofdstad is Rabat maar de grootste en de belangrijkste stad is Casablanca. Met zijn moderne haven en de groeiende industriële activiteit vormt ze het economisch centrum van het land. Andere belangrijke steden zijn Fès, Tanger, Marrakesh, Agadir en Meknes.
Wie het beeld van een vlak, zanderig Marokko in zijn hoofd heeft, komt lelijk bedrogen uit. Marokko is vooral een bergachtig land met in het centrum, als een schuine lijn van west naar oost, het Atlasgebergte. Deze uitgestrekte keten met imposante landschappen en spectaculaire uitzichten domineert het binnenland over een totale lengte van bijna 1.600 km en vormt de scheiding tussen de Marokkaanse kust en de Sahara. Vernoemd naar een Griekse mythologische figuur, lijkt het alsof Atlas ook hier het hemelgewelf draagt, het werk verdeeld over 3 zeer verschillende helpers: de Hoge Atlas met ruige bergen en de hoogste bergtop van Noord-Afrika (de 4.167 m hoge Jbel Toubkal), de Midden-Atlas met glooiende heuvels en groene bossen en tenslotte de Anti-Atlas met grillige rotsformaties en onverwachte oases.
Ook het noorden van Marokko heeft zijn bergen: het Rifgebergte dat zich als een halve maan van 500 km lang uitstrekt van Tanger tot bijna aan de grens met Algerije. Het is een streek die verrast met charmante bergdorpjes en steile bergpassen maar ook met prachtige stranden, sneeuw op de bergtoppen in de winter en weelderig groene valleien.
De Atlantische kustvlakte of Meseta is een laaggelegen vruchtbare strook met leuke badsteden, pittoreske vissersdorpjes, uitgestrekte zandstranden en de wereldberoemde arganbomen. De kust aan de Middellandse Zee is bergachtig met rustige baaien overschaduwd door hoge kliffen.
Maar de regio die het meest tot de verbeelding spreekt en met stip op nummer 1 staat op alle bucketlijstjes is en blijft de Sahara. Die enorme hete zandbak, die bijna de helft van Marokko’s grondgebied bedekt, fascineert iedereen en laat een onuitwisbare indruk na bij wie er ooit geweest is. De oranje zandduinen, de oases, de dromedarissen, de zonsondergangen … ze zorgen voor een adembenemende ervaring.
Cultuur: kleurrijk, kruidig en met een glimlach
Geen cultuur zo levendig en veelzijdig als de Marokkaanse! Islamitische, Arabische, Moorse, Franse, Spaanse en Amazigh-invloeden hebben hun stempel gedrukt op het moderne Marokko. De warme gastvrijheid, de wondermooie architectuur, de ritmische muziek, het verrukkelijke eten, de met trots gedragen en vaak rijkversierde kleding, de meesterlijke ambachten, het Frans-geïnspireerde onderwijssysteem, de sociale controle, de hechte verbondenheid, dat alles is de erfenis van eeuwen aan sterke tradities.
Eten: Marokko kookt met aandacht, met kleur, met kruiden en met specerijen. Denk aan tajine (een stoofgerecht klaargemaakt in een kegelvormige aardewerken pot), couscous (hét vrijdaggerecht met tarwegries, vlees en 7 groenten), harira (een stevige maaltijdsoep van linzen, kikkererwten, tomaten, lam of rund met veel kruiden en specerijen), pastilla (een kruidig/zoete pastei van kip en amandelen in warkadeeg, afgewerkt met kaneel en poedersuiker), het bij alles geserveerde vers brood en de altijd aanwezige muntthee die zo zoet is dat je tanden spontaan gaan klapperen. Tip: eet waar het druk is (locals zijn de beste sterrenchef-jury) en laat altijd ruimte voor ‘nog één koekje’ — want dat koekje komt er hoe dan ook.
De nationale drank van Marokko is muntthee, die ze zelf met een knipoog ‘Berber Whiskey’ noemen. Wees dus bereid om veel van dit mierzoete drankje te drinken en geniet daarbij van de fantastische Marokkaanse gewoonte om de thee heel hoog in te schenken! Zo krijgt men een mooi schuimlaagje op de thee, komen smaken en geuren goed vrij en koelt de thee iets af. Het is ook gewoon een teken van gastvrijheid en hoe hoger de thee wordt uitgeschonken, hoe groter het respect voor de gast.
Godsdienst & het ritme van de dag: De islam is de belangrijkste godsdienst voor bijna 99 % van de bevolking. Dat weerspiegelt zich in de overal aanwezige moskeeën die met hun minaretten het Marokkaanse landschap bepalen en steden en dorpen vorm hebben gegeven met kleine en grote kunstwerken. Net als elke Marokkaan word je wakker en ga je slapen met de oproep tot het gebed, als een melodie die zich verspreidt en uitdeint over het ganse land. Tijdens de ramadan (de 9de maand in de islamitische jaarkalender en de vastenmaand) verandert het dagritme: overdag ingetogen en rustig, na zonsondergang feestelijk en druk. Reizen kan gewoon, maar respect (en een beetje planning) maakt alles makkelijker.
Kleding: In principe mag je in het tolerante Marokko alles dragen wat je wil. In de straten zie je dan ook traditionele én westerse kleding: maatpakken, jeans, zomerbloesjes, korte jurken, lange rokken, djellaba’s (lang kledingstuk met puntvormige kap voor alledaags gebruik, door mannen én vrouwen gedragen) en kaftans (lange jurk zonder kap voor vrouwen, casual voor thuis of chic met mooi borduurwerk voor speciale feestjes en zo ontworpen om jaloers van te worden). Als toerist hou je echter rekening met de cultuur van het land dat je bezoekt en met kleding die onder de noemer ‘respectvol’ valt, zit je sowieso safe. Dat betekent: schouders en knieën bedekt in religieuze of landelijke omgevingen. Bonus: je verbrandt minder snel en je mixt beter met de locals - een win-win waar je zonnecrème blij van wordt.
Taal: Officieel zijn Arabisch en Tamazight (Berbers) de talen van het land. In het dagelijks leven hoor je vaak Darija (Marokkaans Arabisch). Frans is wijdverspreid in het onderwijs, bij de overheid en in het zakenleven. Omdat het ook op school een verplicht vak is, begrijpen en spreken heel wat Marokkanen de taal behoorlijk goed (zelfs 8-jarige jongetjes). In het noorden kom je ook Spaans tegen. Engels? Dat hoor je steeds vaker, vooral in toeristische plekken. Maar een 'salam alaykum' (vrede zij met u) of simpelweg salam (hallo) en 'shukran' (dank je) zijn de beste deurenopeners!
Shoppen: soeks, schatten en de sport die ‘afdingen’ heet
Met niets te vergelijken, een bezoek aan een Marokkaanse soek. Bereid je voor op een doolhof van smalle schemerige gangetjes, de lichtinval gefilterd door rieten of bamboematten, een overweldigende chaos aan geluiden en geuren en kleuren, kraampjes die lampen, leer, kruiden, fruit en groenten, aardewerk, tapijten en ‘alles voor elke dag’ aanbieden. Een bezoek en ‘even kijken’ eindigt meestal met een extra tas vol heerlijke maar ‘niet nodig’ spullen.
Afdingen hoort erbij. Zie het als een vriendelijk gesprek, geen wedstrijd met een winnaar en een verliezer. Laat de verkoper eerst een prijs noemen, begin daarna lager (zo’n 40 à 50 % van de gevraagde verkoopprijs kan een startpunt zijn) en zet je beste glimlach op. Word je thee aangeboden? Aanvaarden is verplicht, weigeren is zeer onbeleefd. Het hoort bij de gastvrijheid én geeft je tijd om na te denken.
Fooien zijn normaal bij een dienstverlening en in Marokko heel erg gewoon. Een paar dirham voor bagagehulp of bediening wordt gewaardeerd en is een welkome aanvulling op het lage loon. In restaurants is de richtlijn vaak 5 tot 10%.
Betalen doe je met Marokkaanse dirham (afkorting MAD of DH) waarbij 1 DH ongeveer 0.093 € is. In de medina’s (het oude, historische centrum van een stad), de soeks en op markten is cashgeld namelijk koning. Zorg dus voor kleine biljetten en muntjes voor de taxi, de dadels, het zakje Royal Tea en die oh zo lekkere vers geperste fruitsapjes.
Flora & fauna: van arganboom tot berberaap
Marokko is natuur in het meervoud. In het Atlasgebied vind je zeldzame cederbossen. Langs de kust zie je kurkeiken en exotische vegetatie zoals eucalytus en acacia. Dadelpalmen kom je voornamelijk in oases tegen en in het zuidwesten groeien de arganbomen die enkel en alleen in Marokko voorkomen en beroemd zijn om de arganolie.
Hét seizoen om volop te genieten van de Marokkaanse flora is de lente. Van maart tot mei staat het land letterlijk in bloei en het landschap is één levendig schilderij van geel en rood en roze. Velden vol klaprozen, percelen vol beroemde damascusrozen, tuintjes vol warmoranje goudsbloemen, gevels bedekt met uitbundig bloeiende bougainvillea en langs de kant van de weg, de felle rozerode pluimen van de lampenpoetser … Hier kan geen bloemenwinkel tegen op! Hier wordt een mens instant vrolijk van!
Qua dieren kan je o.a. de berberapen spotten (met een flinke dosis charme én brutale vingers) en roofvogels zien zweven. Vogelliefhebbers kunnen helemaal hun hart ophalen in Marokko want niet minder dan 210 soorten zijn er geregistreerd waaronder flamingo’s, ooievaars, spechten en lepelaars en koereigers.
Klimaat: vier seizoenen in één land
Aan de kust is het weer vaak mild en spreken we van een gematigd mediterraan klimaat. Landinwaarts kan het ’s zomers heet worden als in meer dan 35 °C. In het Atlasgebergte krijg je koele nachten en in de Sahara extreme warmte overdag met frisse avonden. Voor veel reizigers zijn de lente (maart–mei) en de herfst (september–november) de allerbeste periodes: aangenaam warm zonder dat je smelt.
Checklist voor een vlekkeloze Marokko-reis
Alarmnummers: Handig om op te slaan: politie (stad) 190, politie (platteland/militaire politie) 177, brandweer 150, ambulance 150.
Ambassade van België in Marokko: Sise Angle Rue Mohammed Ben Hassan El Ouazzani et Rue Mejjat, Quartier Souissi, Rabat (telefoon: +212-537-268060).
Ambassade van Nederland in Marokko: Rue de Tunis 40, Tour Hassan, Rabat (telefoon: +212-537-219600).
Douane & documenten: Voor een toeristisch verblijf tot maximum 90 dagen is geen visum nodig, maar je hebt wél een geldig internationaal paspoort nodig dat bij terugkeer van je reis nog minimaal zes maanden geldig is. Als je naar Marokko reist moet je paspoort ook beschikken over tenminste 1 lege visumpagina. Check altijd de actuele eisen (zeker voor geldigheidstermijnen) vóór vertrek want regels kunnen wijzigen. Vergeet je reisverzekering niet want Marokko is een niet-Europees land en gebruik als extra 'formulier BM111', aan te vragen bij je ziekenfonds en 3 maanden geldig. Goede raad: neem een kopie van al je belangrijk documenten! Een voorbereide toerist is er 2 waard.
Drinkwater: Voor toeristen wordt water uit de kraan sterk afgeraden. Verouderde leidingen of onvoldoende gezuiverd leidingwater kunnen je namelijk lastige maag- en/of darmklachten bezorgen. Dus ook geen ijsblokjes in je drankje en je tanden niet poetsen met leidingwater. Flessenwater gebruiken is de boodschap!
Drone: Het gebruik van een drone is in Marokko voor buitenlanders niet toegelaten. Het is ook verboden om een drone binnen te brengen in het land. 100 % kans dat die in beslag wordt genomen. Dus gewoon thuislaten dat ding.
Drugs: Bezit, gebruik en handel zijn verboden en kunnen zwaar bestraft worden (ook ‘soft’).
Elektriciteit: Je zit meestal goed met 220V en stekkers die compatibel zijn met NL/BE. Neem wel een stekkerblok mee: stopcontacten in hotelkamers zijn soms zeldzaam of bevinden zich wel eens op onbereikbare plaatsen.
Feestdagen: Islamitische feestdagen zoals ramadan, suikerfeest en offerfeest beïnvloeden openingstijden en drukte. Check de data voor je vertrekt!
Fotograferen & filmen: Vraag liever eerst toestemming voor je foto’s van mensen neemt. Niet iedereen is opgezet met filmende en fotograferende toeristen. Wat overheidsgebouwen, politie en militaire locaties betreft: gewoon niet doen.
Internet: In steden is mobiel bereik doorgaans prima en veel accommodaties hebben gratis WiFi. Voor langere reizen kan een lokale prepaid sim handig zijn.
Tijdsverschil: Het tijdsverschil met België wisselt door zomer-/wintertijd en kan ook rond de ramadan anders uitvallen; check kort voor vertrek even je smartphone. Tijdens onze zomertijd is het in Marokko 1 uur vroeger.
Vaccinaties: Er zijn meestal geen verplichte vaccinaties als je niet uit een gelekoortsgebied komt, maar hepatitis A en DTP wordt aangeraden. Laat je bij twijfel adviseren door een reiskliniek (voor België is dat het Tropisch Instituut) of huisarts en check voor België de informatie op www.wanda.be.
Veiligheid: Algemeen staat Marokko bekend als een veilig land om te bezoeken, maar wees alert op zakkenrollers in drukke gebieden en volg altijd het actuele reisadvies (sommige grensregio’s zoals de Westelijke Sahara worden sterk afgeraden). Basisregel: hou waardevolle spullen uit het zicht, loop ’s avonds niet onnodig in verlaten straten en luister naar je buikgevoel (dat heeft het zelden mis). Trap ook niet in de toeristische val van ‘zogenaamde’ gidsen die je wel even de weg zullen tonen, met je meelopen en je dan flink laten betalen!
Je reisroute plannen: hoe kom je van ‘wow’ naar ‘wááúw’?
Openbaar vervoer: Tussen de 4 koningssteden (Fès, Meknès, Marrakech en Rabat) zijn er goede en goedkope trein- en busverbindingen; bussen brengen je vaak ook naar kleinere plekken.
Taxi’s: In steden is een ‘petit taxi’ handig voor korte ritten: spreek vooraf een prijs af of vraag om de meter. Voor langere afstanden heb je een ‘grand taxi’ of een privéchauffeur.
Verkeer: Verkeersregels in Marokko zijn in principe vergelijkbaar met onze Belgisch/Nederlandse regels maar het verkeer zelf is vaak hectisch en chaotisch. Rood betekent niet altijd stoppen, voorrang wordt eerder genomen en minder verleend, zebrapaden zijn gewoon witte strepen op de baan en stoppen voor voetgangers is dus geen verplichting. Er wordt ook al eens rechts voorbijgestoken en bij gebrek aan een richtingaanwijzer is een arm uit het raam dé oplossing. Hou wel rekening met veel controle en controleposten van politie en ‘Gendarmerie Royale’ en let op overstekende katten, kinderen, geiten en fietsende schooljeugd!
Wegen: De hoofdwegen tussen grote steden zijn (naar Belgische normen) erg goed maar in berggebieden kunnen haarspeldbochten je route vertragen en in afgelegen gebieden of op het platteland zorgen gravelwegen en geiten op de weg voor extra reistijd. Plan dus liever op reistijd dan op kilometers.
Wat stop je in je koffer behalve extra ruimte voor souvenirs?
Comfortabele schoenen: De fotogenieke straatjes in de medina’s zijn niet altijd vlak of vriendelijk voor slippers. En je wil ook wel eens een kloof- of bergwandeling meepakken.
Contant geld & bank- of creditkaart: Zorg dat je steeds cashgeld bij hebt voor taxi’s, fooien en aankopen op marktjes en in de soeks. In grote steden zijn bankautomaten gebruikelijk; betaalkaarten werken vooral in hotels en grotere restaurants maar niet in kleine dorpen. Vergeet zeker de instelling van je bank- en creditkaart niet aan te passen naar ‘Wereld’ ipv enkel ‘Europa’. Nuttig om weten: per transactie kan je maximum 2.000 DH afhalen.
Een beetje geduld: Je beste reisaccessoire. Past altijd in je handbagage. En bedenk dat een Marokkaans halfuur net iets langer duurt dan bij ons!
Herbruikbare waterfles: Hydrateren is een must en kraanwater wordt absoluut afgeraden; koop daarom grote flessen water in de supermarkt om je herbruikbare drinkfles mee te vullen.
Laagjes en laagjes en laagjes: Luchtige kleding voor overdag + iets warms voor koele avonden want die overvallen je als een onaangename verrassing, zeker in de bergen en in de woestijn. Een regenjas en paraplu is ook altijd een goed idee!
Mini-reisapotheek: Pleisters, ORS, paracetamol en ibuprofen, iets tegen maag- en darmklachten, muggenspray (met DEET), tekentang, ontsmettingsmiddel, een onbreekbare koortsthermometer, handgel en (eventueel) je vaste medicatie. Geen paniek als er iets ontbreekt in je reisapotheek. In de grote steden maar ook in kleinere plaatsen vind je moderne, goed uitgeruste apotheken waar men perfect Engels en Frans spreekt.
Sjaal of omslagdoek: Voor moskee-bezoek, wind, zon, woestijnstof of als improvisatie-picknickkleed.
Stekkerblok/powerbank: Stopcontacten zijn soms schaars, foto’s maken is nooit schaars.
Water-/zanddicht hoesje: Om je kostbare telefoon en/of camera te beschermen tegen zeewater en woestijnzand.
Zonnebescherming: Zonnecrème (minstens SPF 30 maar SPF 50 is beter), lippenbalsem met SPF (de combinatie felle zon/droge lucht is moordend voor je lippen), zonnebril, pet of hoed. De zon is enthousiast in Marokko!
Wist je dat?
* Elke stad heeft zijn eigen vaste kleur voor de stadstaxi’s of de ‘petit taxi’. Zie je rode autootjes rijden, dan ben je in Casablanca. In Rabat stap je in blauwe exemplaren en in Marrakech is je ‘petit taxi’ okergeel. De grote taxi’s of ‘grand taxi’ voor ritten tussen steden en dorpen zijn meestal verouderde Mercedessen in saai wit of crèmekleurig.
* De Marokkaanse vlag is alomtegenwoordig en wappert in alle maten – van reuzegroot tot piepklein – aan gevels, op pleinen, aan marktkraampjes … De felrode of minder fel door de zon gebleekte rechthoek met zwart omlijnde groene vijfpuntige ster staat sinds 1915 symbool voor de koninklijke dynastie, stoerheid, moed en kracht, met de 5 zuilen van de islam als onbetwistbaar middelpunt.
* Er is WiFi op de tram maar in heel Marokko zijn er maar 2 tramlijnen: een lijn in Casablanca en eentje in Rabat.
* Opschriften op officiële gebouwen en op verkeersborden staan zowel in het Arabisch, in het Tamazight (Berbers) en vaak ook in het Frans.
* Alcoholische dranken worden enkel verkocht in aparte winkels of in afgescheiden delen van een supermarkt met een speciale vergunning. Toeristen krijgen een aankoopticket en het verzoek de fles(sen) discreet te vervoeren en privé te consumeren. Voor Marokkanen is alcohol verboden, zowel de aankoop als het consumeren en een flesje bier of wijn mag ook niet vervoerd of in de auto gevonden worden. Hotels, restaurants en bars met vergunning mogen wel alcohol op de menukaart zetten. Kan je niet zonder je aperitiefje of wijntje bij het diner dan kost het je een omweg naar de Carrefoursupermarkt!
* Suiker is in Marokko veel meer dan alleen maar een zoetmiddel. Het is ook een traditioneel geschenk dat bijvoorbeeld gegeven wordt bij familiebezoek. De witte klontjes staan immers voor de zoetheid van het leven, de gastvrijheid en de verbondenheid en zijn een teken van respect en vriendschap.
* Onderwijs (in publieke instellingen) is gratis in Marokko, zowel voor de basisschool (van 6 tot 12 jaar), het college (van 12 tot 15 jaar) en het lyceum (van 15 tot 18 jaar). Ook het hoger onderwijs is gratis (waar vrouwelijke studenten dik in de meerderheid zijn!). Er is een wettelijke leerplicht van 6 tot 16 jaar. Zaterdag is ook een schooldag en omdat de klassen vaak erg groot zijn wordt een ploegensysteem gehanteerd (vroege shift die begint om 8 uur ’s ochtends of late shift tot 18 uur ’s avonds).
* De Al-Karaouine Universiteit in Fès is de oudste nog actieve universiteit ter wereld en dateert uit 859.
* Het grootste en meest innovatieve solarproject ter wereld, het ‘Noor Ouarzazate Solar Complex’ ligt in de Saharawoestijn op zo’n 10 km van Ouarzazate. Het complex is ongeveer 3.000 hectare groot (= aan 3.500 voetbalvelden), heeft een capaciteit van meer dan 580 megawatt en levert groene energie aan bijna 2 miljoen Marokkaanse gezinnen. Zelfs vanop afstand is het een buitenaards zicht, de massieve ‘Noor’-zonnetoren van 247 m hoog in het midden van een gigaveld van 2 miljoen spiegels die het zonlicht reflecteren. Weetje: Noor betekent licht in het Arabisch.
* Zie je vrouwen helemaal in het wit gekleed dan verwijst dit naar de periode van rouw na een overlijden. Voor een overleden echtgenoot duurt die rouwperiode exact 4 maanden en 10 dagen.
* Dromedariskuddes zijn te vergelijken met een harem: een heleboel vrouwtjes en slechts 1 mannetje!
* Waarom het voor niet-moslims in Marokko verboden is om een moskee te bezoeken, heeft het land te danken aan het Franse protectoraat. De Franse bezetter wilde door deze maatregel spanningen en conflicten tussen kolonisten en lokale bevolking vermijden. Het verbod had dus vooral een politieke reden maar werd na de onafhankelijkheid van Marokko stilzwijgend behouden. De enige uitzondering is de Hassan II-moskee in Casablanca.
* Om de hoge brandstofprijzen te omzeilen, hebben sommige Marokkanen (vooral op het platteland) er niks beters op gevonden dan hun auto om te bouwen en te laten rijden op butaangas. Uiteraard verboden en strafbaar!
* Maak kennis met de Marokkaanse wc-etiquette: op de meeste plaatsen kan en mag je toiletpapier niet doorspoelen omdat de afvoerleidingen te smal zijn. Daarom staat er een prullenbakje naast de wc waar je het gebruikte toiletpapier in kunt gooien. Dat toiletpapier is niet altijd aanwezig en dan betaal je per velletje toiletpapier. Het is even wennen en gelukkig hebben de meeste hotels gewone rollen wc-papier en mag je gewoon doorspoelen.
* Wordt je bij iemand thuis uitgenodigd, trek dan altijd je schoenen uit bij het binnenkomen.
Waarom je (minstens één keer) naar Marokko moet
Omdat Marokko je verrast met landschappen van wereldklasse, een cultuur die je zintuigen wakker schudt en een onwaarschijnlijke gastvrijheid die vaak begint met thee en eindigt met ‘kom, blijf eten’. Je kan er verdwalen in een medina en even later jezelf terugvinden op een rustig dakterras. En ja, je gaat waarschijnlijk thuiskomen met meer spullen dan gepland — maar ook met eindeloos veel verhalen en herinneringen die een leven lang meegaan. Dus: zin in een reis die voelt als een avontuur én een warm bad tegelijk? Doe zoals ik en ga rondtoeren in Magisch Marokko!
En nu, terug in mijn Belgisch huisje, met een hoofd vol beelden en een smartphone vol foto’s, denk ik met een grote glimlach hoe geweldig die Marokko-reis was, hoe geweldig het land zelf was en hoe geweldig de reisgroep was! Bedankt Marion en Trix en Els en Jeannine en Rolly en Rik en Ilse en Freek en Nanouk en Albert en Carla en Marleen en Christian voor jullie hartverwarmend gezelschap. Bedankt voor de fijne babbels en voor de prettige en grappige momenten. Door jullie werd de reis een 5-sterrenbeleving met een gouden strikje om!
Tot slot nog een extra grote merci aan Youssef, onze Marokkaanse reisgids. Hij maakte van een standaard rondreis een avontuurlijke trip; zijn verhalen, zijn passie en kennis van de Marokkaanse cultuur, zijn vriendelijkheid en zorgzaamheid, zijn kleine grapjes, zijn ‘yalla yalla’ en ‘insh’Allah’, de extra plekken die hij ons liet zien, dit alles maakte het verschil!
Reactie plaatsen
Reacties