Van Venlo naar Swalmen, da’s een treinrit met 3 haltes in exact 17 minuten. Alleen mis je dan het belangrijkste: de kans om door heide, bos en zandpaden te wandelen terwijl je onderweg een reeks Limburgse en nét-over-de-grens parels aan elkaar rijgt. Etappe 22 van het Pieterpad is gegarandeerd een tocht voor je ‘ooit nog eens doen’-lijstje met zand in je wandelbottientjes, een brede glimlach op je gezicht en genoeg paddenstoelen om een dik boek mee te vullen. Maar het is ook een tocht waarbij je denkt: “Wat een heerlijke natuur!” en vijf minuten later zucht: “Waarom voelt mijn rugzak ineens alsof er 100 kilo in zit?”
Deze route voert ons van de stedelijke drukte naar de stilte van heide en bos. Onderweg komen we langs de Jammerdaalsche Heide en het vroegere Trappistenklooster Ülingsheide, langs de Wambachgroeve en het mysterieuze Hühnerkamp, langs hoogtes als de Maalbeekerhohe en de Steilrand en langs bossen als het Brachterwald en het Diergardt'scherwald. We lopen op de rand van Nederland en over de grens met Duitsland. We krijgen oude grenspalen, nog oudere Romeinse wegen, schilderachtige dijken en slingerende beekjes als gezelschap om uiteindelijk moe maar tevreden in Swalmen te eindigen.
Lieve lezer, welkom op een nieuwe wandeldag met een nieuw Pieterpad-verhaal.
Station Venlo: een start met een hindernissenparcours
Nog even aan het nagenieten van onze uitrustdag met stadsbezoek aan Venlo - compleet met verwenlunch en cheesecake toe – maar met de wekker wordt ook het Pieterpad-ochtendritueel terug een feit: douchen, ontbijten, lunch klaarmaken, rugzak inpakken, veters strak trekken en wegwezen. En nee, de 3,5 km van ons logeeradres naar het beginpunt van etappe 22 gaan we niet stappen, we laten ons in stijl afzetten aan het NS-station van Venlo, met dank aan de extra service van La Bienvenue en zijn gastheer.
Het indrukwekkend stationsgebouw en zijn 24 m hoge klokkentoren wuiven ons uit en we starten met dat typische gevoel van verwachting, herkenbaar voor elke wandelaar. Met elke meter komt het groen dichterbij en wordt de stad een vage herinnering.
De eerste anderhalve kilometer met rechts het spoor en links de rijtjeshuizen aan de buitenrand van Venlo is ronduit slaapverwekkend. Ons humeur zakt helemaal onder nul bij de werken aan de spoorwegovergang ‘Vierpaardjes’. Die zorgen voor een echt hindernissenparcours en een stevige omweg om de Onderste Molenweg te bereiken.
Gelukt, weer op het goede spoor en het eerste stukje natuur lacht ons al toe met een hartelijk welkom in de villabuurt van de Onderste en Bovenste Molen! De wijk dankt zijn naam aan 2 watermolens uit de 15e eeuw in het stroomgebied van de Molenbeek. De Bovenste Molen is sinds 1977 een hotel. De Onderste Molen werd een camping met strandbad maar moest in 1992 plaats maken voor een chique woonwijk.
Een zacht klimmetje, bomen met knoestige stammen, een wegkruis met plastic bloemen, een wandelende dame met hondje, een klaphekje door, we ruilen Venlo en het asfalt in voor een heidelandschap met een naam als een griezelsprookje.
Jammerdaalsche Heide: een uitzicht als een ansichtkaart
Zanderige paadjes, een vakantiesfeertje, een insectenbeet die amper voelbaar is dankzij het wonderzalfje van meneer ‘La Bienvenue’, we willen van puur plezier met de vogeltjes meefluiten. Het is hier schoon, in het dal waar de geesten jammeren zoals in een Venlose legende en in het gedicht van Herman Bors.
Dit heidelandschap was tot de jaren 30 een gebied met klei- en grindgroeves. Nu, bijna 100 jaar later, zijn die uitgravingen overgenomen door dichte begroeiing, bijzondere waterplassen, eiken- en elzenbroekbos, heideveldjes en (heel) veel paddenstoelen in een omgeving die flink stijgt en daalt.
De Romeinse weg voert ons langs een paar grafheuvels (niet duidelijk waar we precies moeten kijken) en klaphek nummer 2 kondigt het einde van de heide en het begin van een akkerweg aan.
Abdij Ülingsheide: zonder monniken, wel met stilte
Een scherpe bocht naar rechts en de akkerweg verandert in een grindweg langs een lange bakstenen muur. Die muur met zijn dakje van rode pannetjes verbergt de sporen van een vroegere godsvruchtige gemeenschap. We schrijven 1884 als een groepje trappistenmonniken besluit de Ülingshoeve in het Limburgse dorpje Tegelen te kopen. De boerderij wordt verbouwd en uitgebreid tot een kloostercomplex met kapel en de omringende landbouwgrond zorgt voor een 19e-eeuwse zelfvoorzienende levensstijl. Abdij Ülingsheide beleeft gouden dagen en op het hoogtepunt wonen en werken er meer dan 100 monniken. Niet alleen het bekende trappistenbier wordt er gebrouwen, ook de eigengemaakte wijnen (waaronder miswijn) en likeuren zijn een succes. Helaas, de monnikenstiel is begin de 21e eeuw minder en minder populair en in 2007 wordt het kloostercomplex verkocht aan de Emmaüsstichting.
Geen monniken meer op de heide in Tegelen maar het gedachtengoed van de trappisten hangt nog steeds over het complex, zweeft door gangen en kamers en leeft verder in de slogan van de oprichter van de Emmausbeweging, Abbé Pierre: Samen wonen, Samen werken, Samen delen.
In een groen bedje van bossen en velden en weilanden vindt de voorbijganger nu een woon- en werkgemeenschap met een project ‘begeleid wonen’ en een ‘zorggroep’, een kringloopwinkel, een plek om te lunchen en een tuin om in te wandelen … Om te rouwen en te trouwen en alles wat tussen een lach en een traan ligt, kan je hier aankloppen.
Weetje 1: de wijnhandel is er nog altijd maar die wijn wordt tegenwoordig ergens anders gemaakt.
Weetje 2: in de crypte onder de kapel kan je een bibliotheek en een museum over religieuze volkskunst bezoeken.
Weetje 3: de kloosterkapel is sinds 2003 een rijksmonument.
Snuffelen in de kringloopwinkel en een koffie op het terras zal niet voor nu zijn want nu wacht het Pieterpad met een picknickbankje voor een korte pauze.
De Wambachgroeve: een ruig randje in het landschap
We volgen een veldweggetje tussen de akkers en de bomenrij naast de asfaltbaan die ons verderop over de A74 brengt. Een drukke doorgaande weg, een fietspad (niet de veiligste wandelomgeving) en een klaphek door: we staan op de Wambachgroeve, een oude bekende uit de Romeinse tijd. Die Romeinse bezetter had klei nodig, veel klei, voor hun bakstenen huizen en aardewerken gebruiksvoorwerpen. Toevallig vonden ze die belangrijke grondstof in de omgeving van het huidige Tegelen dat in het Latijn Tegula of ‘dakpan’ werd genoemd.
Na jarenlange kleiwinning werd het terrein in 1975 gebruikt als stortplaats voor o.a. bouw- en sloopafval. Die rommel werd keurig afgedekt en de Wambachgroeve kreeg een nieuwe bestemming als wandel- en recreatiegebied met een heel open en heuvelachtig karakter en blijkbaar erg in trek bij de locals.
Holtmühle: nog meer kleigroeves
We dalen de heuvel af, gaan weer door een klaphek en duiken meteen de Holtmühle in, opnieuw een afgedankte kleigroeve die omgevormd werd tot natuurgebied met eikenbomen en vochtige elzenbroekbosjes. Langs kaarsrechte paden lopen we naast en op en over de grens met buurland Duitsland. Dat noemt grensoverschrijdend wandelen! De paddenstoelen tussen het struikgewas lijken zich niks aan te trekken van scheidingslijnen. De hazelworm volgt hun voorbeeld en schuifelt traag van het ene land naar het andere.
Bij het Hühnerkamp denken we spontaan aan kippen maar het is de wat gekke naam van een klein heidegebied en daar zien we onze eerste van vele grenspalen. Nummer 438, bekroond met een toefje mos, doet al jaren geen dienst meer maar blijft trouw de wacht houden aan de grens. Ook trouw op post is grenscafé ‘Maalbekerhohe’ dat er vandaag eenzaam en verlaten bijstaat.
Ravensheide: op de rand van de grens
We komen voorlopig het bos niet uit en na de rechte paden slingert het Pieterpad zich langs de Steilrand, precies op de grens tussen Nederland en Duitsland. Hier wandel je met één voet in Nederland, met de andere voet in Duitsland. Tientallen meters hoog op de helling kijken we af en toe de diepte in, niet ideaal voor iemand (ik) met hoogtevrees. Een hele uitdaging, verstand op nul, tempo onder nul, voorzichtig vind ik mijn weg over boomwortels en door diepe geulen, een klim volgt op een steile afdaling maar ik haal het zonder ongelukken! En mijn wandelmaatje? Die vliegt als een volleerd berggeitje overal langs!
De grens is nergens zo tastbaar als op deze Steilrand: de oude grenspalen, als uitroeptekens in het landschap, herinneren ons eraan dat we niet alleen door natuur maar ook door geschiedenis wandelen. Café ‘De grens’ maakt ons wel erg duidelijk waar we zitten. Het is druk op het terras met wandelaars en fietsers die hier een pauze nemen. Wij wachten op een rustig bankje!
Brachterwald & Prinsendijk: lijnrechte paden
Het Brachterwald brengt ons lange bosstroken met als enig doel: kilometers vreten! We komen op de Prinsendijk, een overblijfsel van een oude Romeinse weg die recht als een meetlat door veld en bos loopt. In de graskant zien we nog enkele restanten van betonnen bunkers, onderdeel van de Westwall of de Duitse verdedigingslinie uit WO II.
Meerlebroek: een waterproof broekland
Net als de rechte paden gaan vervelen mogen we een natuurgebiedje in met waterplassen, berkenbos, jachthutten op hoge poten en weiden met Schotse Hooglanders die voor de begrazing zorgen. Ooit was dit moerassige heidegrond, nu genieten we van een afwisselend wandelparcours.
Diergardt’scher Wald: een sprookjeswandeling
Een bijzonder stukje Pieterpad: na de vochtige broeklanden leidt de route ons het ‘woud’ in. Het Diergardt’scher Wald biedt een verrassend afwisselend landschap met leuke weggetjes tussen hoge bomen en lichte open plekken. Het voelt hier even alsof je midden in een sprookje wandelt, ver weg van de drukte, waar stilte en natuur de boventoon voeren en elke stap je verder het Duitse grensgebied in brengt.
De Swalm, het Swalmdal en Swalmen
Het bos uit, Duitsland uit, Nederland in en nog 83 kilometer tot ons eindpunt in Maastricht. Maar voor het zover is, mogen we eerst het mooie Swalmdal ontdekken. Aan de overkant van Herberg de Bos stuurt het Pieterpad ons het struikgewas in waar een omgevallen boom onze klauterskills flink op de proef stelt!
Nu eens vlakbij, dan weer verder weg, we volgen de loop van de krinkelende kronkelende Swalmrivier helemaal tot in het dorp Swalmen. Onderweg kan het uitzicht zo op een schildersdoek! Het snelstromende water met een glasgroene schittering, de natuurlijke bochten en overwoekerde oevers, de felle kleuren van het jungle-achtig kleine natuurgebied 'Het Groenewoud', het geel van de late zomerbloeiers … etappe 22 heeft het beste voor de laatste kilometers bewaard.
Nog een paar klaphekjes door (al is er geen rund te bespeuren) en de eerste daken van Swalmen verschijnen in de verte. Een drukke rijksweg over, een parkje door, een bruggetje en de Swalm over waar het beeld van de Heilige Johannes ons welkom heet. We zijn er geraakt! Nog net genoeg energie om de laatste meters te overbruggen, langs de kermismolens op het marktplein naar onze kleurige en fleurige B&B met de grappige naam 'Ut Henhoes' waar we instant vrolijk van worden. We eindigen de dag met een brede smile op ons gezicht!
Dag 10 van ons Pieterpad was er eentje met veel bos, veel rechte wandelpaden en veel grens, af en toe eentonig maar het begin en het einde en vooral de Swalm en de gezellige B&B maakten de dag helemaal goed!
Handige tips voor deze etappe
* Neem voldoende water en snacks mee, want onderweg zijn er niet overal horecagelegenheden
* Draag stevige, waterdichte wandelschoenen: het pad loopt langs broeklanden en rivieren, dus natte voeten zijn geen uitzondering.
* Check vooraf het weerbericht, want het parcours kan bij regen behoorlijk modderig worden. Een regenjas en eventueel een extra paar sokken zijn geen overbodige luxe.
* Neem een powerbank mee voor je smartphone, zodat je kaart en routebeschrijving altijd bij de hand hebt. Zo kun je zonder stress van de route genieten.
* Plan je pauzes: het Swalmdal en het Groenewoud zijn ideale plekken om even te stoppen en te genieten van het uitzicht. Vergeet niet om af en toe gewoon te blijven stilstaan en te luisteren naar de stilte!
Handige info voor deze etappe
💒 Overnachting Swalmen: B&B ‘Ut Henhoes’ - Marktstraat 4a, Swalmen
Voorzieningen: ontbijt en lunch, compleet ingerichte keuken met koelkast, waterkoker, magnetron, kookvuur, potten en pannen, serviesgoed, alle mogelijke kookbenodigdheden, koffie, thee, wifi
Boodschappen: Jumbo (op 4 min stappen van de B&B)
🏁 Startpunt etappe: Stationsplein 1, Venlo / op 3,5 km van ons logeeradres in La Bienvenue (met brengservice)
🏁 Eindpunt etappe: Markt 5, Swalmen / op 120 m van ons logeeradres
(Pieterpad-gids deel 2 – etappe 22)
🥾 Totale wandelafstand 23,22 km (inbegrepen 120 m van eindpunt etappe naar logeeradres)
⌚ Totale wandeltijd 5,41 uur (pauzes en lunch niet meegerekend)
Reactie plaatsen
Reacties