Maastricht is zo’n stad waar je met gemak een hele dag kan rondlopen en vervolgens thuiskomt met een goed boek, een uniek tijdschrift, de geur van pannenkoeken en vanille in je neus en het vaste voornemen om snel terug te gaan. En wat zo fijn is, je hoeft er geen strak plan op los te laten. Volg gewoon de kinderkopjes, de charmante straatjes en de kleurrijke gevels en je belandt vanzelf bij de mooiste plekken. Want Maastricht is klein en knus en perfect te voet te verkennen.
De oudste stad van Nederland is als het buitenland in je achtertuin. Met de trein vanuit Brussel arriveer je na 1u45 op perron 6, vanuit Antwerpen doe je er 2u45 over. Met de auto gaat het nog sneller, op amper 1u15 sta je aan de Maas die oud en nieuw Maastricht keurig van elkaar gescheiden houdt. Met 8 heel verschillende stadswijken, een historisch beschermd centrum, verrassende plekjes, chique winkels, fotogenieke bezienswaardigheden en een boeiende geschiedenis is je dagtrip ‘Maastricht’ zo gevuld.
Ochtend: de stad in via Wyck
Start je dag aan het station, een rijksmonument uit 1913 met opvallend Vlaamse trapgevels. Bij de bouw van het robuuste pand werden zo maar eventjes 2 miljoen rode bakstenen gebruikt. Stoere granieten leeuwen houden de wacht boven de ingang en keramieken tegeltjes sieren niet alleen de voorgevel maar ook het interieur. De stationshal met zijn schitterende glas-in-loodramen heeft een kerk-achtige uitstraling en voelt heel plechtig aan. Na een grondige restauratie in 2021 ziet het gebouw er vanbuiten en vanbinnen weer piekfijn uit.
Ga rechtdoor het Stationsplein over en de Stationsstraat in. Deze straat, die aan het eind van de 19e eeuw werd aangelegd als een verbinding tussen station en binnenstad, is één langgerekt monument, van het iconische art-nouveautorentje met gouden kroon van Grand Hotel de l'Empereur tot de prachtige herenhuizen van eind 19e en begin 20e eeuw. Een autovrije middenberm, een caféterras, een bloemenkraam, een antieke stadsklok en de eerste kinderkopjes onder je voeten, het lijkt wel of je op een gezellig stadspleintje staat.
Toch is de Stationsstraat een erg drukke straat met bussen, auto’s, fietsers en voetgangers die zich alle richtingen op haasten door het hippe hart van Maastricht: de wijk Wyck. Dit Maastrichtse stadsdeel is een en al bruisende creativiteit. Je vindt er unieke boetiekjes, kleine galerietjes, leuke restaurants en speciale koffiebars. Een heerlijke wijk om in te verdwalen, etalages en mensen te kijken of gewoon om te genieten. Nooit saai, altijd een beetje anders.
Weetje: sla het zijstraatje Wyckergrachtstraat in voor een glimp van stoombierbrouwerij De Keyzer, een imposant historisch gebouw met een geschiedenis die teruggaat tot de 17e eeuw. Nu een museum onder de naam ‘Brouwerij Bosch’ met rondleidingen en bierproeverijen in de originele mouterij, brouwerij en brouwerswoning.
Tussenstop: de Maas over via de oudste brug van Nederland
De Wyckerbrugstraat, in het verlengde van de Stationsstraat, brengt je in één rechte lijn naar de Maas die hier breed, rustig en altijd aanwezig is. Ben je niet gehaast? Wandel dan linksaf de Stenenwal in, evenwijdig aan de rivier. Je komt vanzelf in de nieuwe wijk Céramique bekend van het Bonnefantenmuseum en dat staat op het lijstje voor een volgend bezoek.
Van de rechteroever naar de linkeroever van de Maas, daarvoor heb je de oudste brug van Nederland nodig: de Sint-Servaasbrug. Deze 13e-eeuwse stenen boogbrug werd gebouwd ter vervanging van een Romeinse brug die instortte maar wel de stad haar naam gaf: 'Mosa ad Traiectum' oftewel 'Weg over de Maas'. Sinds die lang vergeten tijd werd de brug verbouwd, gerenoveerd, gebombardeerd, opgeblazen, heropgebouwd, gerestaureerd en uitgebreid met een brugwachtershuisje, nu gekend als de Kiosk (voor wie nog een souvenir zoekt).
Je loopt niet gauw over een rijksmonument dus neem zeker de tijd om van de ene kant van de rivier naar de andere kant te stappen, van trendy Wyck naar de historische binnenstad. Vergeet je slentertochtje over de 5 km lange (autovrije) Maaspromenade niet. Zicht op het water, de rondvaartboten en de hotelboten gegarandeerd, en vooral een must-do na zonsondergang.
Late ochtend: naar het Jekerkwartier via het Stadspark
De Hoge Brug onder (de witte stalen boogbrug voor fietsers en voetgangers over de Maas), het Stadspark door langs De Boompjes, een foto nemen van een bronzen beeld op een oude molensteen en je botst bijna op de Onze-Lieve-Vrouwewal. Maastricht is eeuwenlang een vestingstad geweest en de muren langs het Stadspark zijn onderdeel van de stadsomwalling uit de 12e of de 13e eeuw. Poorten en torens en versterkte muren, ze maken je wandeling extra boeiend en je hebt niet het gevoel dat je ‘een monument’ bezoekt want de middeleeuwse vestingswerken zitten gewoon verweven in de stad, langs terrassen en woonstraten en het groen in het park.
Aan het eind van de Onze-Lieve-Vrouwewal mag je dit magnifieke onderdeel van die verdedigingsmuren niet missen: de Helpoort, de enige overgebleven stadspoort in Maastricht en meteen ook de oudste stadspoort van Nederland. Door de eeuwen heen heeft de Helpoort gediend als bescherming tegen aanvallen van buiten de stad maar ze werd ook gebruikt als vergaderplaats, als magazijn voor kruit en gereedschap en zelfs als woning en atelier van een kunstschilder. Nu zit het 'Vestingsmuseum Maastricht' in dit cultuurhistorisch erfgoed dat met zijn dramatische ronde muren in grijsbruine zandsteen en zijn oranjerode uitbouw zo in een sprookje van Grimm kan. Op een paar passen van de Heltoren heeft een stadsmagazijn uit 1777 zich omgetoverd tot een evenementenzaal. Het is goed feesten in D’n Hiemel!
In dit deel van de stad zoekt het riviertje de Jeker zich een weg naar grote broer de Maas, door het Stadspark, langs versleten muren en onder oude bruggetjes en overal voel je dat Maastricht ooit een stad was die zichzelf moest verdedigen. Dat straalt ook de 14e-eeuwse Pater Vincktoren uit. Het statige bouwwerk is genoemd naar een franciscaner pater die werd beschuldigd van verraad tijdens de Tachtigjarige Oorlog en in deze stadstoren opgesloten werd. Geen idee wat er verder met de pater gebeurd is.
Vlakbij de toren vormt het Faliezustersklooster uit de 17e eeuw een schilderachtig geheel in het Faliezustersparkje. Wit-rode vensterluiken, potten met late zomerbloeiers en najaarsbloemen, een tafel en gietijzeren bankje, stoeltjes met fleurige kussens … geen nonnetjes meer die verstopt achter een zwarte hoofdsluier of falie de zieken verplegen en toch ademt dit plekje nog altijd een hemelse rust. Je gaat er bijna automatisch zachter praten.
Het is intussen wel duidelijk dat het Jekerkwartier een eindeloze stroom aan bezienswaardigheden bezit. Hoog tijd om te ontdekken wat er nog meer te beleven valt.
Van het Faliezusterspark keer je op je stappen terug naar de Helpoort. Ga eronderdoor, loop de pittoreske Sint-Bernardusstraat in en bewonder zijn witgekalkte gevels, poëtisch versierd met een gedicht en een sculptuur. Om de bocht volg je het straatje ‘Achter de Oude Minderbroeders’ waar de middeleeuwen niet ver weg zijn. Zeker stoppen bij nummer 14, een opvallend smal hoekhuis uit de 17e eeuw. Aan huisnummer 3 neem je de nauwe Bisschopsmolengang (het is echt maar een gangetje!). Romantischer dan dit wordt het vandaag niet. Stel je voor: een kleine binnenplaats, oude verweerde muren, het geklater van een waterrad, een bruggetje over de Jeker, vriendelijke zomerbloemen en een bankje. Een perfecte halte als je voeten om een pauze vragen en een perfecte fotostop.
Je staat aan de achterkant van de historische Bisschopsmolen, een watermolen uit de 11e eeuw die eigendom was van onze eigenste Godfried van Bouillon en na zijn dood in het bezit kwam van de bisschop van Luik (vandaar de naam van de molen). Sinds 2005 (na een grondige restauratie) wordt de molen weer gebruikt om het oergraan Kollenberger Spelt te malen. Via het bruggetje loopt je zo de molen en de ambachtelijke bakkerij in. Heel apart! Dit is niet alleen een leuke plek maar ook een lekkere plek want in het Smaaklokaal kan je, naast zien en ruiken, ook proeven!
Dwalend door het Jekerkwartier ervaar je die typische Maastrichtse mix van authentieke historie in een hedendaagse omgeving. Dit stadsdeel bied je de oudste gebouwen, een riviertje, groene parken, middeleeuwse muren, poorten en torens. Een must voor iedere cultuurliefhebber!
Weetje: in en rond het Jekerkwartier kan je 228 rijksmonumenten bezichtigen. Teveel om op te noemen en teveel voor 1 dag stadsbezoek. Simpelweg gezegd betekent het dat zo goed als elk gebouw, elk huis, elk monument in deze wijk opgenomen is in de lijst van gemeentelijke of rijksmonumenten.
Middag: slenteren in het Stokstraatkwartier
Vanuit het Jekerkwartier is het een kleine stap naar het Stokstraatkwartier met zijn smalle autovrije straatjes, waar Maastricht je de Parijse sfeer laat proeven. Denk aan exclusieve boetieks, stijlvolle etalages en blinkend opgepoetste gevels. Zelfs als je niets wilt kopen, is het prettig om hier rond te dwalen en te genieten van handgemaakte pralines, glinsterende juwelen en luxe kleding. Ooit was de Stokstraat de armste en meest verloederde straat van ’t stad waar het leven op de kasseitjes geleefd werd. Nu is het een poepchique buurt met huizen en winkels die ver boven het budget van de oorspronkelijke bewoners liggen.
Een must vlakbij is de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek uit de 11e eeuw. Van buiten al indrukwekkend, maar vooral binnen is de kerk bijzonder: donker en intiem, vol stilte en kaarslicht. Al in de 5e eeuw stond hier een kerkje, misschien wel het oudste christelijke kerkje in Nederland, gebouwd op de ruïnes van een Romeinse tempel. De huidige basiliek is met zijn massieve muren, kleine ramen, eeuwenoude wandschilderingen, grafstenen en geverfde houten heiligenbeelden een volmaakt voorbeeld van de romaanse bouwstijl.
In een zijkapel staat het 15e-eeuwse beeld van Maria, Sterre der Zee, imponerend aanwezig in een kostbare blauwe mantel. Heel populair bij de inwoners van Maastricht maar ook bij toeristen gezien de drukte en de hoeveelheid flakkerende kaarsvlammetjes. Zeker een bezoek waard!
De Onze-Lieve-Vrouwebasiliek vormt samen met het Onze-Lieve-Vrouweplein, de Stokstraat en de Graanmarkt het oudste deel van Maastricht. Ergens rond het jaar 333 n. Chr. stond op deze plaats een Romeins castellum of versterkt fort met 10 torens en 2 poorten. Opgegraven overblijfselen ervan worden bewaard in het kleine archeologische museum, Museumkelder Derlon.
Maak een toertje om de basiliek en maak kennis met een echte Maastrichtenaar: Pieke oet de Stokstraot en zijn hondje Maoke, een ontroerend standbeeld van een jongetje dat, samen met zijn hondje, zeep probeert te verkopen. Een pakkende herinnering aan het zware arbeidersleven in een stadswijk in de jaren 30.
Je bezoek aan het Stokstraatkwartier eindigt op de Graanmarkt waar vroeger letterlijk graan werd verhandeld. Nu is het een levendig pleintje met terrasjes, 17e-eeuwse grijswitte gevels en als een knipoog naar de vroegere stadspoort, het oude klassieke wachthuisje.
Namiddag: verdwalen tussen de boeken
Ook als je niet zo’n lezer bent, wil je de Dominicanerboekhandel toch vereren met een bezoek. Want zeg nu zelf, een boekhandel in een voormalige kerk klinkt goed. In het echt is het nog beter, nóg indrukwekkender: hoge gewelven, oude fresco’s, glas-in-loodramen, zachte akoestiek en rijen boeken in alle mogelijke genres, verdeeld over een paar verdiepingen op een oppervlakte van 1.200 m².
Zoals de Britse krant ‘The Guardian’ het verwoordt: 'The fairest bookshop of the world, a bookshop made in heaven.'
Je kan hier uren bladeren in lang vergeten boeken. Je vindt schatten uit je jeugdjaren terug en ontdekt nieuwe en onbekende titels. Gegarandeerd kom je met een witblauw zakje buiten en de volgende dag wil je nog eens terug want de Dominicanerboekhandel is met stip de mooiste, de beste, de meest geweldige boekenwinkel van de hele wereld.
Uitgeroepen in 2025 tot mooiste boekwinkel ter wereld voor 'Shapespeare and Company' in Parijs en 'El Ateneo Grand Splendid' in Buenos Aires - een onderscheiding om U tegen te zeggen!
Niet te geloven dat de gotische Dominicanerkerk, nadat zo'n 200 jaar geleden de laatste kerkelijke plechtigheid gehouden werd, achtereenvolgens dienst deed als slachthuis, fietsenstalling, slangenhuis, bokstempel en carnavalsfeestzaal. En wat een fantastisch idee is het geweest in 2006 om dit 700 jaar oude monument om te toveren tot een 'top 1' boekenparadijs!
Weetje: dorst gekregen van al die letters? Geen nood, in het vroegere koor zit koffiebar ‘Coffeelovers’. Aan de lange leestafel in de vorm van een kruis kan je nagenieten of bekomen van de overdaad aan lectuur. Adres: Dominicanerkerkstraat, 1
Late namiddag: van het Vrijthof terug naar de Maasboulevard
Een unieke ‘kerkentweeling’ is samen te vinden op het Vrijthof. Ze zorgen voor een bijzonder beeld en vertellen elk hun eigen verhaal. De Sint-Janskerk herken je aan de dieprode kleur, de Sint-Servaasbasiliek aan haar Romaanse stijl. Binnen kun je de rijkste schatkamer van Nederland bezoeken, vol meesterwerken met een eeuwenoude geschiedenis.
Sluit je dag af langs het water en ga nog even uitwaaien op de Maasboulevard, nog één keer de brug op, en kijken hoe de stad langzaam van dag- naar avondstand schakelt. Dit is het perfecte ‘einde zonder einde’ want je komt zeker terug, voor de geschiedenis, de sfeer, de terrasjes of zomaar. En de volgende keer pak je gewoon een andere wijk, een ander bruggetje, een ander steegje, een onbekend museum. Grote kans dat de stad dan opnieuw voelt alsof je haar voor het eerst ontdekt.
Eten en drinken en slapen
* Een koffie om je stadsbezoek mee te beginnen haal je bij Starbucks in de stationshal, Maastricht.
* Voor een eenvoudige lunch kan je terecht bij Eetcafé 'De Lanteern' op het Onze-Lieve-Vrouweplein 26, Maastricht.
* Voor een uitgebreide lunch, brunch of hartig en zoet vieruurtje zorgt Lunchroom ‘Piece of Cake’ in een van een juweeltje van een gebouw om de hoek van het drukke Vrijthof. Laat je verleiden door de ‘toast avocado met tomaatjes, zwarte sesamzaadjes en spiegelei’ of ga all the way en kies voor de ‘American pancakes met vanillesaus, gekarameliseerde appeltjes, romige kwark, notencrumble en slagroom’. Adres: Boschstraat 60, Maastricht.
* Voor 's avonds is Eetcafé ‘De Preuverij’ een goed idee (adres: Kakeberg 6, Maastricht). Probeer zeker de zalm, dat is een aanrader!
* Overnachting Maastricht: Botel Maastricht - Maasboulevard 95 (Jekerkwartier), Maastricht
Reactie plaatsen
Reacties